Tin tức 17/07/2022

Bệnh tâm thần phân liệt thời thơ ấu

Trẻ bị rối loạn tâm thần phân liệt có thể bắt đầu từ rất sớm trong cuộc sống hàng ngày, các triệu chứng có thể rõ ràng dần theo thời gian. Tuy nhiên, các dấu hiệu và triệu chứng sớm cũng có thể rất mơ hồ, lúc này không hoàn toàn định ra bệnh tâm thần phân liệt thời thơ ấu.

1.Tâm thần phân liệt thời thơ ấu là bệnh gì?

Bệnh tâm thần phân liệt ở trẻ em hay tâm thần phân liệt thời thơ ấu là một trong số các loại bệnh tâm thần phân liệt mãn tính với thực tế tình trạng rối loạn tâm thần. Tâm thần phân liệt thời thơ ấu cơ bản rất giống với bệnh tâm thần phân liệt ở người lớn, tuy nhiên nó xảy ra sớm trong cuộc sống, có thể trước cả những năm thiếu niên và gây tác động rất lớn đến hành vi của một đứa trẻ.
Tâm thần phân liệt thời thơ ấu bao gồm những ảo giác, ảo tưởng, hành vi và suy nghĩ không hợp lý, trẻ có thể gặp vấn đề trong việc thực hiện sinh hoạt thường ngày. Việc xác định và bắt đầu điều trị cho bệnh tâm thần phân liệt ở trẻ em càng sớm càng tốt sẽ giúp cải thiện đáng kể kết quả điều trị về lâu về dài.

2.Các triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt thời thơ ấu

Dấu hiệu sớm nhất của tâm thần phân liệt thời thơ ấu có thể bao gồm các vấn đề về phát triển như:
  • Trẻ bị tâm thần phân liệt chậm phát triển ngôn ngữ;
  • Bất thường trong việc tiếp nhận thông tin
  • Chậm đi;
  • Động cơ hành vi bất thường như thường xuyên đá hoặc vỗ cánh tay.
  • Một số các dấu hiệu và triệu chứng tương tự ở trẻ em bị rối loạn phát triển, chẳng hạn như bệnh tự kỷ. Trong thực tế, sau khi đã loại trừ những rối loạn phát triển này, lúc này nhiều khả năng là do tâm thần phân liệt thời thơ ấu.
Dấu hiệu và triệu chứng điển hình hơn của tâm thần phân liệt thời thơ ấu có thể xuất hiện như:
  • Nhìn thấy hoặc nghe những điều không tồn tại (ảo giác), đặc biệt là ảo giác về giọng nói;
  • Có niềm tin không thực tế (ảo tưởng);
  • Thiếu cảm xúc;
  • Có những cảm xúc không phù hợp;
  • Cô lập với xã hội;
  • Hiệu suất học tập kém;
  • Giảm khả năng tự chăm sóc bản thân;
  • Có những hành vi, nghi lễ xa lạ;
  • Nói chuyện không mạch lạc;
  • Suy nghĩ không hợp lý;
  • Kích động;
  • Các triệu chứng của tâm thần phân liệt thời thơ ấu có thể rất khó giải thích.
Theo thời gian, các triệu chứng tâm thần phân liệt thời thơ ấu có thể trở nên nghiêm trọng hơn và nhiều hơn về số lượng, gây chú ý nhiều cho gia đình, bạn bè và trường học. Cuối cùng, mọi người có thể phát hiện các triệu chứng của rối loạn tâm thần ở trẻ bao gồm ảo giác, ảo tưởng và tình trạng trẻ gặp khó khăn trong suy nghĩ của mình. Khi tư tưởng của trẻ bắt đầu vô tổ chức, không có tính thực tế thì đây cũng là giai đoạn bệnh tâm thần phân liệt đáng buồn nhất đối với trẻ và gia đình. Có thể rất khó để biết làm thế nào giúp trẻ thay đổi hành vi mơ hồ. Tuy nhiên, việc điều trị sớm khi có những dấu hiệu bệnh đầu tiên sẽ giúp đỡ tích cực trong thời gian sau này.
Mặt khác, nếu nhận thấy trẻ không đáp ứng kỳ vọng hàng ngày như không thể tự tắm hoặc thay đồ, không muốn tiếp xúc xã hội, học trượt, có hành vi bạo lực hoặc hung hăng, có các dấu hiệu và triệu chứng của rối loạn sức khỏe tâm thần… thì không nhất thiết có nghĩa trẻ mắc tâm thần phân liệt thời thơ ấu, các dấu hiệu này có thể chỉ đơn giản là một giai đoạn hoặc bệnh lý khác như trầm cảm, rối loạn lo âu....
Khi có sự thay đổi trong tư duy, tình trạng ảo giác phát triển, mô hình tư duy vô tổ chức, tư duy “biến dạng” so với thực tế, cần tìm kiếm sự chăm sóc y tế cho trẻ càng sớm càng tốt, các triệu chứng này nên được giải quyết ngay lập tức.

3.Nguyên nhân dẫn đến tình trạng tâm thần phân liệt thời thơ ấu

Nguyên nhân gây ra bệnh tâm thần phân liệt ở trẻ em chưa được rõ, nhưng nhiều chuyên gia cho rằng căn bệnh này phát triển theo cùng cách thức như người lớn bị bệnh. Nhưng vẫn không rõ lý do tại sao tâm thần phân liệt lại bắt đầu quá sớm. Di truyền và môi trường có khả năng đóng vai trò trong việc gây ra bệnh tâm thần phân liệt. Một số hóa chất tự nhiên trong não được gọi là chất dẫn truyền thần kinh có thể đóng góp hình thành bệnh tâm thần phân liệt ở trẻ em. Hình ảnh nghiên cứu cho thấy có sự khác biệt trong cấu trúc não của những người bị tâm thần phân liệt, tuy nhiên ý nghĩa của những thay đổi này là không rõ ràng.

4.Các yếu tố nguy cơ dẫn đến tình trạng tâm thần phân liệt thời thơ ấu

Mặc dù nguyên nhân chính xác của bệnh tâm thần phân liệt không được biết, tuy nhiên các yếu tố sau đây có khả năng làm tăng nguy cơ phát triển hoặc gây ra bệnh tâm thần phân liệt, bao gồm:
  • Tiền sử gia đình bị tâm thần phân liệt;
  • Tiếp xúc với virus khi trong bụng mẹ;
  • Dinh dưỡng kém khi mang thai;
  • Hoàn cảnh sống quá căng thẳng;
  • Cha mẹ lớn tuổi;
  • Sử dụng các loại thuốc thần kinh trong thời niên thiếu.
Các dấu hiệu và triệu chứng của bệnh tâm thần phân liệt thường phát triển giữa tuổi thanh thiếu niên và độ tuổi 30. Tâm thần phân liệt khởi phát sớm thường xảy ra ở trẻ em trẻ hơn 17 tuổi và rất sớm ở trẻ em trẻ hơn 13 tuổi.

5.Trẻ bị rối loạn tâm thần phân liệt có thể có các biến chứng nào?

Nếu không điều trị, tâm thần phân liệt thời thơ ấu có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng về sức khỏe, tình cảm, hành vi… Các biến chứng tâm thần phân liệt có thể gây ra hoặc có liên quan đến:
  • Trầm cảm;
  • Suy nghĩ và hành vi tự tử;
  • Có hành vi tự hủy hoại;
  • Lạm dụng rượu, ma túy hoặc thuốc men;
  • Không có khả năng thực hiện hoạt động hàng ngày;
  • Giảm hiệu suất học tập;
  • Không có khả năng đi học;
  • Không thể sống độc lập;
  • Xa cách bạn bè và gia đình;
  • Vấn đề hành vi như kích động, phá hoại tài sản và trộm cắp;
  • Vô gia cư;
  • Vấn đề sức khỏe do thuốc chống loạn thần.

6.Thăm khám trẻ bị rối loạn tâm thần phân liệt

  • Khám lâm sàng: kiểm tra chiều cao, cân nặng, kiểm tra các dấu hiệu quan trọng như nhịp tim, huyết áp và nhiệt độ, nghe tim, phổi, kiểm tra vùng bụng.
  • Xét nghiệm: công thức máu toàn phần, kiểm tra chức năng tuyến giáp, chụp cộng hưởng từ (MRI) để tìm bất thường trong cấu trúc não, đo EEG để tìm những bất thường trong chức năng não như động kinh.
  • Tâm lý đánh giá: bác sĩ tâm thần sẽ nói chuyện về suy nghĩ, cảm xúc và các hành vi của bệnh nhân. Bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, từ khi bắt đầu, nghiêm trọng như thế nào, ảnh hưởng ra sao…. Bác sĩ cũng có thể nói chuyện về bất cứ ý nghĩ tự tử, tự hại hoặc làm tổn hại đến người khác.
Con đường dẫn đến chẩn đoán cuối cùng là bệnh tâm thần phân liệt ở trẻ em đôi khi sẽ kéo dài và đầy thử thách. Do có rất nhiều điều kiện khác có thể biểu hiện các triệu chứng tương tự như rối loạn trầm cảm lưỡng cực. Ngoài ra, các bác sĩ thường không muốn vội vàng chẩn đoán mà muốn theo dõi trẻ từ sáu tháng trở lên.
Trong một số trường hợp, bác sĩ tâm thần có thể khuyên nên bắt đầu điều trị cho trẻ với các thuốc ngay cả trước khi chẩn đoán chính thức được đưa ra. Điều này đặc biệt quan trọng khi triệu chứng xâm lấn hoặc tự gây thương tích đã xảy ra. 

7.Tiêu chuẩn chẩn đoán tâm thần phân liệt thời thơ ấu

Trẻ phải đáp ứng một số tiêu chí triệu chứng nêu ra trong Hướng dẫn chẩn đoán và thống kê các rối loạn tâm thần (DSM). Tiêu chuẩn chẩn đoán này tương tự như đối với tâm thần phân liệt người lớn gồm: 
  • Sự hiện diện của ít nhất 2 ảo tưởng, ảo giác, bài phát biểu vô tổ chức, hành vi vô tổ chức, thiếu cảm xúc, không có khả năng để thực hiện hoạt động hàng ngày;
  • Không đạt được mức thành tích học tập hoặc công việc;
  • Đã có ít nhất 6 tháng có dấu hiệu;
  • Các chứng rối loạn sức khỏe tâm thần khác đã được loại trừ.

8.Phương pháp điều trị tâm thần phân liệt thời thơ ấu

Tâm thần phân liệt thời thơ ấu là một bệnh mạn tính và kéo dài qua tuổi trưởng thành, đòi hỏi phải điều trị suốt đời, ngay cả khi các triệu chứng đã được giảm bớt. 
  • Thuốc chống loạn thần: đây là loại thuốc được sử dụng để điều trị tâm thần phân liệt. Tuy nhiên, tất cả các thuốc chống loạn thần đều có tác dụng phụ và nguy cơ đe dọa sức khỏe, một số còn đe dọa cuộc sống. Các tác dụng phụ ở trẻ em và thanh thiếu niên có thể không giống như ở người lớn, đôi khi nghiêm trọng hơn. 
  • Tâm lý trị liệu cho trẻ mắc tâm thần phân liệt thời thơ ấu: điều trị cá nhân và điều trị gia đình;
  • Đào tạo kỹ năng xã hội và học tập cho trẻ mắc tâm thần phân liệt thời thơ ấu;
  • Nằm viện điều trị tâm thần phân liệt trong suốt thời kỳ khủng hoảng hoặc khi có các triệu chứng nặng, giúp đảm bảo an toàn của trẻ và của người khác.

9.Lối sống và các biện pháp cải thiện bệnh tâm thần phân liệt thời thơ ấu

Tâm thần phân liệt thời thơ ấu không phải là bệnh có thể tự điều trị khỏi tại nhà, tuy nhiên gia đình có thể góp phần cải thiện bệnh thông qua các việc làm sau đây:
  • Cho trẻ dùng thuốc theo chỉ dẫn ngay cả khi cảm thấy trẻ đang tốt và không có triệu chứng;
  • Chú ý các dấu hiệu cảnh báo: liên lạc ngay với bác sĩ nếu nhận thấy bất kỳ thay đổi nào trong triệu chứng, việc giải quyết các triệu chứng tâm thần phân liệt sớm có thể ngăn chặn tình huống tồi tệ hơn;
  • Cho trẻ tập thể dục, ăn uống lành mạnh là những việc cần ưu tiên, do thuốc dùng để điều trị tâm thần phân liệt làm tăng nguy cơ béo phì và cholesterol trong máu cao ở trẻ em;
  • Kiểm tra với bác sĩ điều trị tâm thần phân liệt trước dùng bất cứ loại thuốc, vitamin, khoáng chất bổ sung nào.
Nếu có bất kỳ thắc mắc, băn khoăn nào về tình trạng tâm thần phân liệt thời thơ ấu, bệnh nhân hoặc người nhà có thể lựa chọn dịch vụ tư vấn sức khỏe trực tuyến
để kết nối với Bác sĩ từ xa. Liên kết với nhiều bệnh viện, phòng khám lớn, AIviCare chính là lựa chọn thông thái của các gia đình, cho phép kết nối 1 - 1 với các Bác sĩ gia đình với nhiều ưu điểm:
  • Đặt khám mọi lúc mọi nơi với các bác sĩ, chuyên gia 
  • Thông tin thăm khám được lưu trữ trực tuyến giúp bác sĩ khai thác tiền sử bệnh tốt hơn và theo dõi việc điều trị chặt chẽ hơn.
AIviCare được phát triển bởi VinBrain (thành viên của tập đoàn Vingroup) với lõi công nghệ là trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại nhiều tính năng ưu việt và vượt trội trong tư vấn chăm sóc sức khỏe từ xa cho người bệnh. Đây là một nền tảng chăm sóc sức khỏe trực tuyến tích hợp đầy đủ các chức năng cần có như:
  • Tạo tài khoản nhanh chóng;
  • Đăng nhập thông minh;
  • Đặt hẹn trực tuyến;
  • Kết nối với bác sĩ online ổn định…
Thêm vào đó, AIviCare còn mang lại nhiều tiện ích độc quyền như:
  • MIỄN PHÍ kiểm tra X-quang ngực thẳng giúp chẩn đoán hơn 21 bệnh lý và các dấu hiệu nguy cơ trên ảnh X-quang ngực thẳng nhờ tích hợp sẵn DrAid (AI Trợ lý bác sĩ) với độ chính xác trên 90%, thời gian xử lý chỉ trong vòng 5s;
  • AI chatbot thông minh giúp khách hàng nhanh chóng tìm được bác sĩ và các gói khám phù hợp nhất: 
Nhanh tay tải App AIviCare để được theo dõi chăm sóc sức khỏe ngay hôm nay
Ghi chú: Đây là các nội dung y học mang tính tham khảo, không khuyến cáo khách hàng tự áp dụng. Chúng tôi không chịu trách nhiệm với các trường hợp tự điều trị mà không có sự tham vấn và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.