Tin tức 02/10/2022

Chỉ định chụp X Quang xương bàn chân

Chụp X Quang xương là phương pháp có sử dụng một lượng rất nhỏ năng lượng bức xạ ion hóa để tạo ra hình ảnh của bất kỳ vị trí của xương nào trong cơ thể. Kỹ thuật này giúp cung cấp hình ảnh của bất kỳ vị trí của xương nào trong cơ thể, trong đó có xương bàn chân. 

1.Vì sao nên chụp X Quang xương bàn chân?

Bàn chân được tính từ hai mắt cá đến các đầu ngón chân với cấu trúc giải phẫu phức tạp bao gồm 26 xương với hình dạng không đều nhau, 30 khớp hoạt dịch và 30 cơ tác động lên các phân đoạn khác nhau.
Xương bàn chân được chia thành ba vùng, cụ thể là:
  • Bàn chân sau: Xương hộp và xương chêm;
  • Bàn chân giữa: Ba xương chêm, xương ghe và xương hộp;
  • Bàn chân trước : Xương bàn ngón và những xương ngón chân.
Kỹ thuật chụp X Quang xương bàn chân có vai trò:
  • Chụp X Quang bàn chân là phương pháp hữu hiệu và nhanh chóng nhất để có thể thăm khám và chẩn đoán các bệnh lý liên quan đến bàn chân.
  • Chụp X Quang bàn chân là phương pháp chẩn đoán hình ảnh không xâm lấn, thời gian chụp nhanh chóng.
  • Chụp X Quang bàn chân đưa ra được hình ảnh rõ nét nhất về toàn bộ cấu trúc xương của bàn chân, giúp các bác sĩ điều trị có thể chẩn đoán chính xác và đưa ra những phương pháp điều trị phù hợp nhất.
  • Chụp X Quang bàn chân là hình thức khám cận lâm sàng kinh tế nhất, vì giá thành của việc chụp X Quang hiện nay là tương đối hợp lý.
  • Chụp X Quang bàn chân cho phép quan sát các các tổn thương sau chấn thương như trật khớp, bệnh viêm, thoái hoá, gãy xương, loãng xương, rối loạn chuyển hoá…

2.Khi nào chụp X Quang bàn chân?

Chụp X Quang xương bàn chân được chỉ định trong các trường hợp như:
  • Chấn thương gặp phải do sinh hoạt hoặc tham gia các hoạt động thể dục- thể thai.
  • Đau nhức chân không rõ nguyên nhân.
  • Những người mắc các bệnh lý như Gout, đái tháo đường…
  • Người bị các bệnh liên quan đến xương khớp như viêm khớp .
  • Kiểm tra sau can thiệp phẫu thuật hoặc sau bó bột khi chấn thương.
  • Mắc bệnh u xương…
     

3.Hình ảnh X Quang xương bàn chân bình thường

3.1. Hình ảnh X quang xương

  • Các loại xương: Các xương dài hay còn gọi là xương ống bao gồm: đầu xương (xương xốp); thân xương có thành phần cản quang lớn là xương đặc (hay còn gọi là vỏ xương) và ống tủy không cản quang. Thành phần sụn bao gồm sụn viền ở bờ xương và sụn tiếp hợp ở vị trí các đầu xương (ở người trẻ). Màng xương không cản quang nên không thể quan sát được trên phim chụp.
  • Các xương dẹt và xương con: thành phần chủ yếu là xương xốp được bao bọc bởi một lớp xương đặc rất mỏng xung quanh vì vậy khả năng cản quang kém.
  • Các khớp: Các thành phần thấy được trên phim X Quang xương bàn chân  của khớp là các đầu xương của khớp và khe khớp. Khe khớp của trẻ nhỏ thường rộng, vì phần sụn đầu xương còn nhiều. Các thành phần còn lại không cản quang là bao hoạt dịch, dây chằng, sụn chêm chỉ thấy được trên phim chụp cộng hưởng từ. Còn trên phim chụp X quang quy ước các thành phần này chỉ thấy được khi đã bị vôi hoá.

3.2. Nhân xương

Nhân xương là các điểm cốt hóa, với các xương dài chúng nằm ở đầu xương khi trưởng thành sẽ cốt hoá và hoà nhập với thân xương. Các xương con và xương dẹt đều có nhân xương- chính là phần sụn bao bọc xung quanh. Đối với trẻ nhỏ thành phần chủ yếu của các xương tụ cốt là sụn nên chưa hiện hình trên phim. Tóm lại, quá trình phát triển của các nhân xương ban đầu là tổ chức sụn không cản quang, sau đó cốt hóa dần mới xuất hiện trên phim chụp. Mỗi nhân xương được cốt hóa ở mỗi một thời điểm khác nhau. Vì vậy, chúng hiện hình trên phim X quang ở các thời điểm cũng là khác nhau.

4.Những bất thường về xương trên phim chụp X Quang bàn chân

4.1. Về số lượng

Chụp X Quang xương có thể phát hiện ra tình trạng thừa xương hoặc thiếu xương nhất là các xương bàn ngón chân tay nguyên nhân do dị dạng bẩm sinh. Sự thay đổi này ít xảy ra và không có nhiều ý nghĩa quan trọng về mặt lâm sàng.

4.2. Về hình dạng

Sự thay đổi về hình dạng xương gặp khá phổ biến trên lâm sàng. Có thể gặp trên toàn bộ khung xương như kích thước xương lớn hơn bình thường nguyên nhân do rối loạn nội tiết hoặc nhỏ hơn bình thường trong bệnh còi xương, suy dinh dưỡng. Thông thường, bất thường về hình ảnh chụp X Quang xương thường gặp nhất là các biến dạng xương do gãy xương, u xương hay loạn sản xương.

4.3. Thay đổi cấu trúc

Những thay đổi về cấu trúc của xương trên hình ảnh X Quang được thể hiện thông qua sự thay đổi tính chất cản quang của nó, bao gồm:
  • Tiêu xương: là tình trạng bị mất toàn bộ cấu trúc một vùng của xương. Ổ tiêu xương có thể ở vị trí đầu hay thân xương, trong tủy hay ở vỏ xương. Ranh giới thường nham nhở hoặc có thể rõ nét (như trong những ổ tiêu xương của bệnh Kahler). Trong vùng tiêu xương, mật độ cản quang có thể đồng nhất hoặc có vách ngăn hay hình ảnh vôi hóa hoặc hình nốt cản quang đậm do mảnh xương chết tạo nên. Tiêu xương thường gặp trong bệnh lý u ác tính thể tiêu xương nguyên phát (sarcoma xương ) hoặc thứ phát (di căn)
  • Dày đậm xương (do phản ứng tân tạo xương): dày đậm xương có thể xảy ra bắt đầu từ những bè xương hoặc từ mặt trong của màng xương. 
  • Loãng xương (thưa xương): Là hiện tượng giảm canxi của xương, thường gặp trong thưa xương ở người cao tuổi, do bất động ổ gãy trong thời gian lâu ngày, giai đoạn đầu của bệnh lao xương khớp và cốt tủy viêm…. Do giảm mật độ canxi của xương nên các vân xương và bè xương thường hiện rõ trên phim chụp X Quang xương.
  • Xương chết: Là tình trạng cấu trúc xương chỉ còn hiện diện thành phần các khoáng chất, không còn thành phần các chất hữu cơ. Xương chết có thể xuất hiện trong cốt tủy viêm, hoại tử vô khuẩn sụn tiếp hợp đầu xương và những xương con đang trong quá trình cốt hoá.
  • Những thay đổi ở xương như mô tả trên đây có thể diễn ra một cách độc lập hoặc kết hợp với nhau trong một số bệnh lý.

5.Hình ảnh gãy xương trên phim chụp X Quang

Đối với các ổ gãy xương lớn có di lệch nhiều, việc chẩn đoán bệnh tương đối dễ. Tuy nhiên, với các trường hợp gãy rạn, gãy không di lệch thì việc chẩn đoán gãy xương càng trở nên khó khăn hơn. Chú ý tránh chẩn đoán nhầm đường gãy xương với những đường sáng ở xương như khe sụn tiếp hợp đầu xương, vết hằn của mạch máu hoặc đường khớp nối ở xương vòm sọ. Chẩn đoán một ổ gãy xương trên phim X quang cần phải xác định được:
  • Xác định trí của ổ gãy có thể dựa vào các mốc giải phẫu của hệ xương khớp, đối với các xương dài, ổ gãy có thể định khu theo vị trí những vùng cụ thể như 1/3 trên, giữa hay dưới.
  • Xác định được hình thái ổ gãy hay kiểu đường gãy như gãy ngang, gãy chéo vát, gãy phạm khớp, gãy dập nát, gãy bong sụn tiếp hợp, gãy cành xanh (ở trẻ em ), gãy lún (đối với cột sống hoặc xương vòm sọ)… Ngoài ra còn cần dựa vào hình thái ổ gãy để xác định các đường gãy xương bệnh lý như đường gãy xảy ra trên một kén xương hay trên một vùng tiêu xương do u ác tính, một u tế bào khổng lồ hoặc một cốt tủy bị viêm…
  • Đánh giá sự di lệch của ổ gãy: có 5 kiểu di lệch là di lệch chồng, di lệch cắm gắn, di lệch sang bên, di lệch gập góc và di lệch xoay. Xác định sự di lệch ổ gãy của các xương dài cần phải căn cứ vào đầu ngoại vi của ổ gãy.
  • Với các ổ gãy mới, khe ổ gãy thường sáng và bờ ổ gãy sắc nét. Nhưng với các ổ gãy cũ đang trong quá trình liền xương thì khe ổ gãy không còn  rõ và  xung quanh ổ gãy xuất hiện hình thành can xương ở các mức độ khác nhau, tùy theo thời điểm sau khi gãy xương. Trong trường hợp ổ gãy không liền, tạo khớp giả thì bờ hai đầu ổ gãy có hình ảnh phim chụp X Quang dày đậm xương do xơ hóa và trở nên tròn nhẵn theo kiểu hình “chày cối ”.
  •  
  • Một số vị trí gãy xương thường gặp:
  • Chi trên: gãy khối trên lồi cầu xương cánh tay, , gãy các xương bàn ngón tay gãy cổ phẫu thuật xương cánh tay,  gãy đầu dưới xương quay (kiểu Pouteau- Colles), gãy xương trụ kết hợp sai khớp quay trụ trên ( gãy Monteggia ).
  • Chi dưới: gãy cổ xương đùi, gãy ở liên mấu chuyển xương đùi, gãy xương mâm chày, vỡ xương bánh chè, gãy hai xương cẳng chân, gãy tại vị trí thân xương đùi, gãy ở vị trí 1/3 dưới xương mác và kết hợp gãy mắt cá trong ( gãy Duyputren).

6.Những điều cần lưu ý khi chụp X Quang bàn chân

Vì tia X là tia bức xạ năng lượng cao nên khi tiếp xúc thường xuyên với lượng tia X lớn có thể gây ảnh hưởng nguy hại đến cơ thể của bạn. Tuy vậy, không hề có chống chỉ định tuyệt đối trong quá trình chụp X Quang. Máy chụp X Quang hiện nay đều rất hiện đại để giảm thiểu tối đa lượng tia X mà bạn phải hấp thu khi quá trình chụp. Các chống chỉ định tương đối trong chụp X Quang mà bạn nên được gặp bác sĩ điều trị để tư vấn như: 
  • Phụ nữ đang mang thai, đặc biệt là phụ nữ mang thai trong thời gian 3 tháng đầu. 
  • Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
Đối với các trường hợp kể trên bạn cần lưu ý và báo lại cho kỹ thuật viên để trước khi tiến hành chụp X Quang, kỹ thuật viên sẽ có phương pháp xử lý để bảo vệ bạn an toàn khi cơ thể tiếp xúc với tia X. 
Trước khi đi khám và chụp X Quang xương bàn chân, bạn nên cân nhắc mặc quần áo và giày dép rộng rãi để dễ tháo bỏ nhanh chóng khi được yêu cầu thực hiện. 
Mặt khác, chỉ định chụp X Quang xương bàn chân thường chỉ kéo dài vài phút, trong đó thời gian tiếp xúc với tia X không quá 1 giây nên không gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng sức khỏe của bạn.  Đồng thời, bạn cũng nên chọn những cơ sở y tế chất lượng và đảm bảo để hạn chế tối đa những sự việc ngoài mong muốn của bạn cũng như giảm thời gian chờ đợi để được chụp X Quang.  
Với những thông tin cung cấp trên, bạn đọc hẳn đã có thể trả lời được câu hỏi: “Chỉ định chụp X Quang xương bàn chân bao gồm những bệnh nào?”. Chụp X quang là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh. Do đó, bạn cần lựa chọn các bệnh viện hay cơ sở y tế uy tín để thực hiện nhằm đảm bảo an toàn cho mẹ bầu và thai nhi. Ngoài ra, bạn cũng nên chủ động lựa chọn các bệnh viện uy tín để tiến hành kỹ thuật chụp này, đặc biệt là với bà mẹ mang thai. 
Trong thời đại như hiện nay thì việc khám bệnh online được xem là giải pháp hữu hiệu trong chăm sóc sức khỏe hiệu quả và kịp thời ngay tại nhà. Các ứng dụng khám bệnh online đã góp phần giúp giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên, đồng thời, mang lại nhiều tiện ích ưu việt đối với cả người bệnh và bác sĩ. 
AIviCare được phát triển bởi VinBrain (thành viên của tập đoàn Vingroup) với lõi công nghệ là trí tuệ nhân tạo (AI) đem đến nhiều tính năng ưu việt và vượt trội trong tư vấn chăm sóc sức khỏe từ xa dành cho người bệnh. Đây là một nền tảng chăm sóc sức khỏe trực tuyến tích hợp đầy đủ những chức năng cần có như:
  • Tạo tài khoản nhanh chóng;
  • Đăng nhập thông minh;
  • Đặt hẹn trực tuyến;
  • Kết nối với bác sĩ trực tuyến một cách ổn định…
Thêm vào đó, ứng dụng AIviCare còn mang lại nhiều tiện ích độc quyền như:
  • MIỄN PHÍ kiểm tra và chụp X Quang ngực thẳng giúp chẩn đoán hơn 21 bệnh lý và các dấu hiệu nguy cơ trên phim chụp X-quang ngực thẳng nhờ tích hợp sẵn DrAid (AI Trợ lý bác sĩ) với độ chính xác trên 90%, thời gian xử lý chỉ trong vòng 5s;
  • AI chatbot thông minh giúp khách hàng nhanh chóng tìm được bác sĩ và những gói khám phù hợp nhất: 
Nhanh tay tải ngay App AIviCare để được theo dõi chăm sóc sức khỏe ngay hôm nay