Tin tức 19/08/2022

Triệu chứng của bệnh trầm cảm ở trẻ em

Trầm cảm ở trẻ em là tình trạng rối loạn tâm trạng dẫn đến cảm giác buồn chán và mất hứng kéo dài dai dẳng. Chứng trầm cảm sẽ ảnh hưởng rất lớn đến cách cảm nhận, suy nghĩ, hành xử của trẻ, từ đó dẫn đến những vấn đề về thể chất và tinh thần. Do đó các bậc phụ huynh phải hết sức chú ý các triệu chứng của bệnh trầm cảm ở trẻ em.

1. Trầm cảm ở trẻ em

Tương tự như người lớn, trẻ em cũng có thể bị trầm cảm nhưng tình trạng này ở trẻ em có nhiều điểm khác biệt so với trầm cảm ở người lớn. Những biểu hiện của bệnh trầm cảm ở trẻ em ảnh hưởng đến sự tăng cân và phát triển cơ thể, kết quả học tập và các mối quan hệ bạn bè hoặc gia đình. Đây cũng chính là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến hành vi tự sát và tự sát ở trẻ em.
Hơn 70% trẻ em rối loạn trầm cảm không được chẩn đoán và điều trị thích hợp tâm lý kỳ thị và xem nhẹ với trầm cảm, biểu hiện triệu chứng của bệnh trầm cảm ở trẻ em không điển hình, phụ huynh thiếu hiểu biết về sức khỏe tâm thần cho trẻ em.
Mặt khác trên lâm sàng,việc chẩn đoán và điều trị trầm cảm cho trẻ em < 7 tuổi còn khó khăn hơn nhiều so với người lớn, một phần do khả năng giao tiếp bằng ngôn ngữ và diễn đạt của các cháu còn hạn chế. Hơn nữa, trong một số trường hợp trẻ bị trầm cảm có thể biểu hiện đau nhức toàn thân, đau đầu hoặc đau bụng… các triệu chứng này rất dễ nhầm lẫn với bệnh khác của cơ thể.
Có khoảng 15% số trẻ có một vài triệu chứng của bệnh trầm cảm ở trẻ em. Ở tuổi 17, tỷ lệ trầm cảm gặp ở trẻ em là 3 - 5%, nữ nhiều gấp 2 lần nam. Tỷ lệ trầm cảm ở trẻ độ tuổi 15 vào khoảng 3 - 5%.
Trầm cảm ở trẻ em rất hay tái phát. Có khoảng 70% số bệnh nhân nhỏ tuổi có thể tái phát bệnh trong vòng 5 năm sau cơn trầm cảm đầu tiên.
Các yếu tố nguy cơ dẫn đến hình thành trầm cảm ở trẻ em: 2/3 trẻ em bị rối loạn trầm cảm tương tự như rối loạn tâm thần khác. Ở học sinh, khoảng 2/3 số bệnh nhân trầm cảm có ít nhất một rối loạn phối hợp và 10% có từ hai rối loạn phối hợp trở lên.

2. Những rối loạn trầm cảm thường gặp ở trẻ 

Các rối loạn trầm cảm ở trẻ em là bệnh lý bao gồm các tình trạng như: rối loạn trầm cảm hỗn hợp, rối loạn trầm cảm chủ yếu và rối loạn khí sắc.

2.1. Rối loạn trầm cảm hỗn hợp

Trẻ mắc phải trầm cảm hỗn hợp sẽ cảm giác khó chịu liên tục, rất khó kiểm soát được các giai đoạn nào thường xuyên xuất hiện hành vi đó, tuy nhiên tình trạng này thường xảy ra ở trẻ từ 6 - 10 tuổi. Nhiều trẻ còn có những rối loạn khác, đặc biệt là cảm xúc chống đối, phản đối, hiếu động thái quá, tăng động giảm chú ý hoặc triệu chứng rối loạn lo âu.
Trẻ thường có những cơn kích thích nghiêm trọng (giận dữ hoặc gây tổn thương đối những người xung quanh...) với tần suất cao trên 3 lần/tuần. Sự bùng nổ cảm xúc không phù hợp với hoàn cảnh, trạng thái cáu kỉnh, tức giận của trẻ hiện diện hằng ngày.

2.2. Rối loạn trầm cảm chủ yếu

Rối loạn trầm cảm chủ yếu là một dạng của bệnh với các triệu chứng của bệnh trầm cảm ở trẻ em kéo dài trên 2 tuần. Rối loạn trầm cảm chủ yếu có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến hơn cả là ở trẻ sau tuổi dậy thì với một số đặc điểm:
  • Trẻ hay cảm thấy buồn hoặc người khác quan sát thấy nỗi buồn của trẻ, chảy nước mắt hoặc khó chịu;
  • Trẻ sẽ mất đi sự quan tâm hoặc thích thú trong hầu hết các hoạt động, chán nản, giảm cân hoặc cân nặng không tăng cân như dự kiến;
  • Giảm/tăng cảm giác thèm ăn;
  • Mất ngủ/đau nửa đầu;
  • Kích động, chậm phát triển tâm thần;
  • Mệt mỏi, không có năng lượng;
  • Giảm khả năng suy nghĩ, tập trung và khó đưa ra lựa chọn;
  • Suy nghĩ liên tục về cái chết hoặc lên ý tưởng/kế hoạch tự tử;
  • Cảm giác vô dụng, cảm thấy bị từ chối và không được yêu thương;
  • Bệnh có nguy cơ tái phát cao đối với những trẻ trầm cảm nặng.

bieu-hien-tram-cam-o-tre-em
Rối loạn trầm cảm ở trẻ em có nhiều dạng

2.3. Rối loạn khí sắc

So với rối loạn trầm cảm chủ yếu thì triệu chứng của bệnh trầm cảm ở trẻ em trong rối loạn khí sắc có thể ít hơn. Thời gian bệnh có thể kéo dài trung bình khoảng 5 năm. 

3. Nguyên nhân gây ra bệnh trầm cảm ở trẻ em

Trầm cảm là hậu quả của sự tương tác giữa các yếu tố di truyền, sử thay đổi chất dẫn truyền thần kinh. So với những trẻ em không trầm cảm, những trẻ bị trầm cảm sẽ thiếu hụt kỹ năng xã hội, ít sự tương tác hơn và kết quả của những lần tương tác thường là tiêu cực hơn.
Giảm tự tin cũng có thể đóng một vai trò trong việc trong cơ thể. Ở trẻ trầm cảm thường ít tự tin dẫn đến hạn chế biểu đạt các nỗ lực của trẻ, làm giảm khả năng tham gia vào các hoạt động. Tương tự như ở người lớn, trầm cảm ở trẻ em được xem là có căn nguyên từ gen di truyền.
Các gen gây ra trầm cảm có vai trò làm giảm nồng độ chất dẫn truyền thần kinh serotonin ở não, do đó ở những người bình thường, số lượng serotonin ít nên không gây ra trầm cảm. Nhưng với một số trẻ, do số lượng gen quá nhiều khiến nồng độ serotonin ở khe xinap trong não rất thấp (chỉ bằng 50 - 70% khi so với người bình thường) sẽ dẫn đến rối loạn dẫn truyền thần kinh trung ương, từ đó gây ra bệnh trầm cảm.

4. Tiêu chuẩn chẩn đoán trầm cảm ở trẻ em

Các dấu hiệu bị trầm cảm ở trẻ em có thể được biểu hiện dưới nhiều dạng khác nhau nhưng trẻ được xác định mắc bệnh nhân phải có ít nhất 5 triệu chứng trong số 9 triệu chứng bao gồm:
  • Khí sắc giảm;
  • Mất hứng thú, không còn sở thích;
  • Mất ngủ;
  • Mệt mỏi, mất năng lượng;
  • Buồn chán bi quan,
  • Chán ăn, sụt cân,
  • Vận động và suy nghĩ khá chậm chạp;
  • Khả năng chú ý và trí nhớ kém;
  • Có ý định/hành vi tự sát.
Các triệu chứng trên nếu mắc phải còn cần kéo dài ít nhất 2 tuần, ảnh hưởng rõ ràng đến khả năng học tập và quan hệ xã hội của con. Trong đó bệnh nhân phải có ít nhất 1 trong 2 triệu chứng của bệnh trầm cảm ở trẻ em là:
  • Khí sắc giảm: Biểu hiện trên nét mặt có vẻ đơn điệu, luôn buồn bã, các nếp nhăn giảm nhiều, thậm chí mất hết nếp nhăn. Tuy nhiên khi tình trạng trầm cảm biểu hiện trên nét mặt và trên hành vi thì một số trẻ lại than phiền về việc khó chịu trong người, đau đầu, đau vùng thượng vị, đau cơ, khớp… nhiều hơn là cảm giác buồn. Nhiều trẻ lại có trạng thái tăng kích thích (hay cáu gắt, dễ nổi khùng với một lỗi lầm nhỏ). Khí sắc giảm có thể xuất hiện dưới dạng hành vi liều lĩnh, sự thù địch và giận dữ;
  • Mất hứng thú: triệu chứng luôn biểu hiện trong một mức độ nhất định khiến trẻ cho rằng mình đã mất hết các sở thích vốn có.
Các triệu chứng của bệnh trầm cảm ở trẻ em được sử dụng để chẩn đoán xác định bao gồm: 
  • Sự ngon miệng bị giảm sút: nhiều trẻ có cảm giác rằng bị ép phải ăn. Trẻ ăn rất ít, thậm chí có thể nhịn ăn hoàn toàn, sút cân nhanh chóng trong khi một số trẻ em lại ăn quá nhiều và tăng cân;
  • Mất ngủ: Mất ngủ ở trẻ trầm cảm khá phổ biến và có thể diễn biến trầm trọng, biểu hiện bằng khó vào giấc ngủ và dễ thức giấc, thời lượng ngủ thấp hơn 2 giờ mỗi ngày. Tuy nhiên, một số trẻ em lại ngủ quá nhiều (có thể ngủ 10 - 12 giờ hoặc hơn mỗi ngày).
  • Vận động chậm chạp: nói chậm, vận động cơ thể chậm, tăng khoảng nghỉ trước khi trả lời câu hỏi, giọng nói nhỏ, số lượng từ nói ít, nội dung nghèo nàn, thậm chí câm. Trẻ em bị trầm cảm có thể nằm lì trên giường cả ngày mà không hoạt động gì.
  • Năng lượng giảm sút: trẻ kiệt sức và mệt mỏi không có một nguyên nhân cơ thể nào dẫn đến hiệu quả học tập giảm, trẻ bỏ chơi cùng bạn, bỏ học hoặc nghỉ học thường xuyên.
  • Cảm giác vô dụng hoặc tội lỗi: Trẻ cho rằng mình vô dụng, không làm nên trò trống gì, luôn làm hỏng mọi việc và là gánh nặng cho gia đình. 
  • Khó suy nghĩ, tập trung/quyết định: làm mất nhiều thời gian hơn thông thường, không thể đọc xong một bài học, không thể nghe hết một bài hát, không thể xem hết một chương trình tivi yêu thích.
  • Rối loạn trí nhớ: thường là giảm trí nhớ gần - quên mình vừa làm gì nhưng trí nhớ xa vẫn còn được duy trì tương đối tốt trong một thời gian dài;
  • Có ý nghĩ muốn chết hoặc có hành vi tự tử: trẻ cho rằng chết đi cho đỡ đau khổ. 

trieu-chung-tram-cam-o-tre-em

Một trong những dấu hiệu trầm cảm ở trẻ là rối loạn trí nhớ
 

Trầm cảm ở trẻ em hết sức nguy hiểm, do đó trong lần khám đầu tiên, bác sĩ nên đánh giá nguy cơ tự tử của trẻ bị trầm cảm và quyết định điều trị thích hợp nhất.
Nếu bố mẹ đang cần tư vấn về tình trạng trầm cảm ở trẻ em với bác sĩ, chuyên gia tâm lý giỏi mà không cần đến bệnh viện, bố mẹ có thể tham khảo ngay ứng dụng AIviCare - Ứng dụng thăm khám online với bác sĩ/chuyên gia giỏi đến từ các bệnh viện lớn tại Việt Nam.
  • BÁC SĨ/CHUYÊN GIA TÂM LÝ uy tín, chất lượng đến từ các bệnh viện lớn về điều trị tâm lý như Bệnh viện Tâm thần Hà Nội, Bệnh viện 199 (Bộ Công An).
  • HIỆU QUẢ bởi các Bác sĩ/chuyên gia tâm lý lắng nghe & thấu hiểu từ đó can thiệp điều trị tâm lý.
  • KHÁM ONLINE TIỆN LỢI chỉ cần có điện thoại có kết nối mạng là có thể đặt lịch và thăm khám online nhanh chóng.  
  • TIẾT KIỆM THỜI GIAN khi không phải đến phòng khám xa xôi mới gặp được bác sĩ giỏi.  
AIviCare được phát triển bởi VinBrain (thành viên của tập đoàn Vingroup) với lõi công nghệ là trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại nhiều tính năng ưu việt và vượt trội trong tư vấn chăm sóc sức khỏe từ xa cho người bệnh.
Thêm vào đó, AIviCare còn mang lại nhiều tiện ích độc quyền như:
  • MIỄN PHÍ kiểm tra X-quang ngực thẳng giúp chẩn đoán hơn 21 bệnh lý và các dấu hiệu nguy cơ trên ảnh X-quang ngực thẳng nhờ tích hợp sẵn DrAid (AI Trợ lý bác sĩ) với độ chính xác trên 90%, thời gian xử lý chỉ trong vòng 5s;
  • AI chatbot thông minh giúp khách hàng nhanh chóng tìm được bác sĩ và các gói khám phù hợp nhất: 
Nhanh tay tải App AIviCare để được theo dõi chăm sóc sức khỏe ngay hôm nay
  • Link cài app trên hệ Google Play: 
  • Link cài app trên App Store: 
Ghi chú: Đây là các nội dung y học mang tính tham khảo, không khuyến cáo khách hàng tự áp dụng. Chúng tôi không chịu trách nhiệm với các trường hợp tự điều trị mà không có sự tham vấn và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.