Tin tức 24/09/2022

U vàng trên da và mi mắt là bệnh gì?

U vàng là tình trạng da liễu hay gặp, tuy không ảnh hưởng quá nghiêm trọng đến sức khỏe, nhưng lại tác động xấu về mặt thẩm mỹ, đôi khi u vàng còn là dấu hiệu cảnh báo cho những tình trạng sức khỏe nghiêm trọng khác. Vậy u vàng trên da và mi mắt là bệnh gì?

1.U vàng trên da và u vàng quanh mắt là bệnh gì?

U vàng (Xanthoma) là những u nhỏ lành tính, có màu vàng hoặc là những mảng thâm nhiễm màu vàng phẳng, không nổi cao lên bề mặt da, vị trí u ở các mô liên kết. Thương tổn u vàng được hình thành bởi các mô bào, các đại thực bào mà trong nguyên sinh chất của chúng có chứa thành phần lipid, thường là cholesterol.
U vàng thường khu trú ở da, gân và có thể gặp ở mắt, giác mạc, bệnh thường tiến triển chậm. U vàng trên da hoặc u vàng mi mắt hay gặp ở những người có tình trạng tăng lipid máu mắc phải hoặc ở người bị đe dọa xơ vữa động mạch. Vì vậy sự xuất hiện của u vàng có thể là biểu hiện của rối loạn chuyển hóa lipid.         
Bệnh u vàng có thể gặp ở cả 2 giới, ở mọi lứa tuổi. U vàng lan tỏa thường gặp ở nam nhiều hơn nữ với tỉ lệ gặp là 2,4/1. Tình trạng ban vàng chiếm 6% trong số u vàng ở mi mắt, ban vàng thường thấy ở những người thuộc độ tuổi trên 50  tuổi.
  • U vàng: thương tổn là u màu vàng, kích thước bằng hạt kê đến hạt dẻ hoặc có thể to hơn, u có thể riêng rẽ, ít hoặc nhiều thương tổn;
  • Ban vàng: những thâm nhiễm da màu vàng, không nổi cao lên trên mặt da.

2.Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh của u vàng

Chất mỡ có đặc điểm không tan trong nước, vì vậy mỡ trong máu của chúng ta sẽ được vận chuyển dưới dạng là lipoprotein. Tùy theo kích thước và trọng lượng phân tử của các lipoprotein chúng được phân ra thành các loại như sau: Chylomicrons, Lipoprotein trọng lượng rất thấp (VLDL), Lipoprotein trọng lượng thấp (LDL), Lipoprotein trọng lượng cao (HDL), tất cả các lipoprotein này đều có vai trò nhất định trong các bệnh rối loạn chuyển hóa lipid, trong đó có bệnh u vàng
Sự biến đổi của các lipoprotein có thể do bệnh tăng mỡ máu tiên phát hoặc xảy ra thứ phát sau bệnh đái tháo đường, suy giáp, nghiện rượu. Đôi khi nguyên nhân gây tình trạng da có u vàng có thể là do rối loạn chuyển hóa mỡ tại vị trí bị bệnh trong khi hàm lượng mỡ trong máu vẫn bình thường.

3.Nhận biết các thương tổn cơ bản của bệnh u vàng

U vàng quanh mắt là bệnh gìU vàng là các u màu vàng hoặc những mảng thâm nhiễm màu vàng, phẳng, không nổi cao hơn mặt da, số lượng ít hoặc nhiều, kích thước to nhỏ khác nhau, không ngứa, không đau. Các tổn thương xuất hiện không có triệu chứng tiền triệu, ban đầu có thể là một vết sưng nhỏ, sau đó tiến triển trong vài tháng. Tổn thương có tính chất mềm, mịn, màu vàng, bằng phẳng, có thể có hình mảng sẩn đa giác. Vị trí thường xảy ra bệnh u vàng nhất ở mí mắt trên, gần khóe mắt trong, đối xứng gọi là u mỡ vàng ở mắt. Các u vàng mí mắt khổng lồ có thể thấy ở cả bốn mí mắt. 
Cận lâm sàng được chỉ định để chẩn đoán bệnh u vàng gồm: Xét nghiệm máu và nước tiểu, chụp X-quang để xác định nguyên nhân. Các thể lâm sàng của bệnh u vàng:
  • U vàng thể củ (xanthomas tubereux): tổn thương thường ở mặt duỗi các chi (khuỷu tay, đầu gối, mặt duỗi các ngón, mông và gót chân). Tổn thương u vàng thể củ là các sẩn và các củ cứng, màu vàng nhạt, dính vào da, kích thước từ 1-2cm đến 6-7cm đường kính, hình bán cầu hoặc hình nhiều thùy, có thể ăn sâu xuống, có chân, không bao giờ  bị loét, không kèm theo các triệu chứng gì đặc biệt;
  • U vàng phẳng (xanthomas plans): Vị trí tổn thương thường thấy là ở mi mắt, hiếm khi xảy ra ở cổ, ngực và có thể xuất hiện ở cùi tay, đầu gối, mông, lòng bàn tay, bàn chân, khi diện tích lan rộng được gọi là u vàng phẳng lan tỏa. Tổn thương là một màng phẳng, có giới hạn rõ ràng, hơi nổi cao lên trên mặt da, có hình tròn hoặc hình tứ giác, kích thước tổn thương thay đổi, có khi rất nhỏ, màu vàng hoặc màu vàng hơi đỏ cho đến màu nâu nhạt, bệnh không có dấu hiệu cơ năng gì;
  • U vàng phát ban (xanthomas eruptifs): Bệnh bộc phát rất nhanh, kích thước tổn thương thay đổi từ đầu đinh ghim đến đầu que diêm, do có màu vàng nên trông giống như những mụn mủ nhỏ, những ngày đầu mới phát bệnh xung quanh có quầng đỏ, số lượng rất nhiều. Những u vàng này có thể mất đi, không để lại dấu vết gì. Bệnh có thể xuất hiện ở tất cả các vị trí hay gặp ở da, niêm mạc, ở chi, hiếm hơn ở da đầu, mặt, lưng, tai, môi, mi mắt, niêm mạc vòm họng;
  • U vàng ở gân (xanthomas tendineux): u di động dưới da nhưng dính vào gân, khi vận động có khi u nhỏ lại hoặc to lên, sờ vào cứng, di động dưới da. Bệnh thường phát triển ở gân bàn tay, ngón, cùi tay, đầu gối, bắp chân;
  • U hạt vàng (xanthogranulomateuse): bệnh này gồm các tế bào xanthoma, tế bào viêm các loại và tổ chức tân sản (u hạt), vì vậy còn gọi là u hạt vàng. Bệnh thường xảy ra ở da, hiếm khi ở niêm mạc và ở mặt, thường xuất hiện một cách đột nhiên trong những tuần đầu sau sinh và có thể tự khỏi;
  • U vàng rải rác (xanthomatosis disseminees): bệnh có thể phát ra cả ở da và niêm mạc, thường gặp ở nam giới. Vị trí khu trú đặc hiệu là cổ, nách, nếp gấp khuỷu tay, bẹn, hiếm thấy ở mặt, xung quanh mắt, ít khi thấy ở thân mình và vùng sinh dục. Tổn thương dạng cục màu vàng nhạt, hơi nổi cao lên một ít. U vàng rải rác có thể kèm theo đái tháo nhạt xuất hiện nhiều năm sau tổn thương da và niêm mạc. U vàng rải rác còn có thể gây ra các mảng vàng ở kết mạc, hoặc ở các cơ như cơ tim hoặc ở hạch bẹn.

4.Điều trị bệnh u vàng

Hiện nay bệnh u vàng không có thuốc điều trị đặc hiệu, điều trị cần dựa vào:
  • Nhu cầu thẩm mỹ của người bệnh;
  • Những tổn thương khu trú ở niêm mạc gây rối loạn chức năng nội tạng;
  • Bệnh u vàng, ban vàng có hay không có kèm theo tình trạng rối loạn lipid máu;
  • Việc điều trị những bệnh kết hợp khác nếu có.

4.1. Điều trị tại chỗ

  • Phá hủy các u vàng bằng phẫu thuật trong các thể khu trú, nếu lấy không hết tổn thương u vàng có thể tái phát, nhất là thể thâm nhiễm sâu có chân;
  • Nếu u có kích thước nhỏ thì tiến hành nạo hoặc cắt bỏ và khâu lạ;
  • Đốt điện trong các trường hợp u có giới hạn không rõ, có thể để lại sẹo, co kéo nếu đốt sâu.
  • Sử dụng laser CO2: có kết quả tốt đối với ban vàng (sẹo rất bé, không rối loạn sắc tố)
  • Áp nitơ lỏng trên các ban vàng hoặc u vàng thể củ: tùy mức độ phụ thuộc của u mà áp lâu hay nhanh, lưu ý nếu áp lâu sẽ gây tăng sắc tố da;
  • Axit trichloracetic 33% chấm lên các tổn thương, chấm nhiều lần cho đến khi lành sẹo. (chú ý không chấm thuốc này vào da lành, vì thuốc có thể gây loét da).

4.2. Điều trị toàn thân khi có tăng cholesterol máu

  • Corticoid 1mg/kg/ngày, trong 15 ngày, sau giảm dần liều và kết hợp dùng vitamin E 400UI/ngày, dùng kéo dài hàng tháng;
  • Azathioprine 1mg/kg/ngày, điều trị kéo dài hàng tháng và theo dõi chức năng gan, thận, công thức bạch cầu;
  • Clofibrate: sử dụng khi nồng độ triglyceride tăng cao với liều 3-4 viên/ngày, không dùng thuốc này cho bệnh nhân có suy chức năng gan thận;
  • Vincristine: liều điều trị bệnh u vàng người lớn 0,1-1mg/kg trọng lượng cơ thể, dùng trong 4 tuần.
  • Đối với thể u rải rác: Tiêm tinh chất tuyến yên posthypophyse dưới da…
  • Chế độ ăn: giảm lipid.
Hi vọng những thông tin trong bài viết trên đã giúp độc giả hiểu được về tình tràng u vàng trên da và mi mắt là bệnh gì? Nếu có bất kỳ thắc mắc, băn khoăn nào về tình trạng bệnh u vàng, bạn có thể lựa chọn dịch vụ chăm sóc da liễu để kết nối với Bác sĩ từ xa. Giải pháp khám từ xa qua cuộc gọi video với bác sĩ đang là một trong những phương pháp tiên tiến và hiện đại nhất trong năm 2022 giữa bối cảnh dịch bệnh và ô nhiễm môi trường đang leo thang ngày một nghiêm trọng. 
Với AIviCare, bạn hoàn toàn có thể gặp ngay bác sĩ chỉ sau 5 phút và nhận tư vấn dứt điểm cho các các biểu hiện của da như: Bệnh zona người lớn; Phát ban (nổi mề đay người lớn); Bệnh vảy nến; Bệnh chàm; Bệnh trứng cá đỏ; Các vấn đề về nấm da; Phát ban, lang ben, hắc lào; Các vấn đề về mụn, nhọt; Nám…
AIviCare được phát triển bởi VinBrain (thành viên của tập đoàn Vingroup) với lõi công nghệ là trí tuệ nhân tạo (AI) mang lại nhiều tính năng ưu việt và vượt trội trong tư vấn chăm sóc sức khỏe từ xa cho người bệnh. Đây là một nền tảng chăm sóc sức khỏe trực tuyến tích hợp đầy đủ các chức năng cần có như:
  • Tạo tài khoản nhanh chóng;
  • Đăng nhập thông minh;
  • Đặt hẹn trực tuyến;
  • Kết nối với bác sĩ online ổn định…
Thêm vào đó, AIviCare còn mang lại nhiều tiện ích độc quyền như:
  • MIỄN PHÍ kiểm tra X-quang ngực thẳng giúp chẩn đoán hơn 21 bệnh lý và các dấu hiệu nguy cơ trên ảnh X-quang ngực thẳng nhờ tích hợp sẵn DrAid (AI Trợ lý bác sĩ) với độ chính xác trên 90%, thời gian xử lý chỉ trong vòng 5s;
  • AI chatbot thông minh giúp khách hàng nhanh chóng tìm được bác sĩ và các gói khám phù hợp nhất: 
Nhanh tay tải App AIviCare để được theo dõi chăm sóc sức khỏe ngay hôm nay
Ghi chú: Đây là các nội dung y học mang tính tham khảo, không khuyến cáo khách hàng tự áp dụng. Chúng tôi không chịu trách nhiệm với các trường hợp tự điều trị mà không có sự tham vấn và chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.